M Ü N D Ə R İ C A T

Bir neçə söz

 

I fəsil. DÜNYA DİLLƏRİNİN QOHUMLUĞU - MONOGENEZ PROBLEMİ

 

• Azərbaycan ərazisi ən qədim insan məskənidir
• Ulu dil müasir dil ailələrinin dərin qatlarında (monogenez problemi)
• Ədəbiyyat

   

II fəsil. PROTODİLLƏRİN PARÇALANMASI DÖVRÜ. ŞUMER DİLİ

 

• Dil ailələrinin yaranması
• Şumerlər, onların məskunlaşması və yayılma arealı haqqında
• Şumerlər və qədim Azərbaycan
• Mixi yazıların oxunması
• Şumer dilinin quruluşu.
• Fonetika
• Morfologiya
• Sintaksis
• Leksika
• Ədəbiyyat

 

III fəsil. PROTOAZƏRBAYCAN DİLİ DÖVRÜ (E.ə. III minillik - e.ə.I minilliyin birinci yarısı)

 

• Dövlət, etnogenez və dilimizin mənşəyi məsələlərinin qoyuluşu
• E.ə.III-II minilliklərdə etnik tərkib və dil məsələləri
• Leksika. Xüsusi adlar
• Bə’zi fonetik xüsusiyyətlər
• Qrammatik xüsusiyyətlər
• MANNA: etnik tərkib və dil məsələləri
• Leksika: Manna xüsusi adları
• Fonetik xüsusiyyətlər
• Qrammatik xüsusiyyətlər
• M A D A: etnik tərkib və dil məsələləri
• Leksika: Mada xüsusi adları
• Qrammatik xüsusiyyətlər
• Gəlmə türk tayfaları: kimmerlər, skiflər, saklar, onların etnik tərkibi və dili haqqında
• Kimmerlər
• Skiflər
• Saklar
• Qrammatik xüsusiyyətlər
• Ədəbiyyat

 

IV fəsil. AZƏRBAYCAN DİLİNİN ƏMƏLƏ GƏLMƏSİ (e.ə. IV əsr - e. V əsri)

 

• Albaniya. Alban (Aran) dili
• Alban dövlətinin yaranması. Etnik tərkib və dil məsələləri
• Alban (aran) dili
• Albaniyanın digər türk tayfaları
• Alban yazısı haqqında
• Alban dilinin leksikası (xüsusi adlar)
• Qrammatik xüsusiyyətlər
• Atropatena. Atropatenalıların dili haqqında
• Etnik tərkib və dil məsələləri
• Leksika: Atropatena xüsusi adları
• Erkən orta əsrlərdə Azərbaycan xalqının və dilinin təşəkkülü
• Ədəbiyyat

 

V fəsil. ŞİFAHİ ƏDƏBİ DİLİN TƏŞƏKKÜLÜ (VI-VIII əsrlər)

 

• VI-VIII əsrlərdə Azərbaycanın siyasi, iqtisadi və mədəni vəziyyəti
• “Kitabi-Dədə Qorqud” ümumxalq Azərbaycan dilinin təşəkkülü dövrünün abidəsidir
• Yaranma tarixi
• Poetik - dastançılıq örnəyimiz
• Bə’zi fonetik, leksik və morfoloji xüsusiyyətlər
• “Kitabi-Dədə Qorqud” dilinin sintaksisi
• Sintaktik əlaqələr
• Söz birləşmələrinin quruluş modelləri
• Cümlə. Cümlənin məqsədə görə növləri
• Nəqli cümlə
• Sual cümləsi
• Əmr cümləsi
• Nida cümləsi
• Sadə cümlə. Cümlə üzvləri
• Mübtəda
• Xəbər
• Tamamlıq
• Tə’yin
• Zərflik
• Əlavələr
• Həmcins üzvlər
• Qoşulma konstruksiyalar
• Cümlə üzvlərinin sırası
• Cüttərkibli və təktərkibli cümlələr
• Cüttərkibli cümlələr
• Təktərkibli cümlələr
• Şəxssiz cümlə
• Qeyri-müəyyən şəxsli cümlə
• Ümumi şəxsli cümlə
• Adlıq cümlə
• Bütöv cümlə
• Yarımçıq cümlə
• Üzvlənməyən cümlələr
• Xitab
• Ara sözlər və ara cümlələr
• Mürəkkəb cümlə.
• Tabesiz mürəkkəb cümlələr
• Tabeli mürəkkəb cümlələr

 

VI fəsil. YAZILI ƏDƏBİ DİLİN TƏŞƏKKÜLÜ (IX-XII əsrlər)

 

• IX-XII əsrlərdə ədəbi dilin təşəkkülünü şərtləndirən amillər
• Azəri dili
• Ədəbiyyat

 

N ə t i c ə